نسخهٔ مشورتی · انتشار محدود · متن غیرنهایی

سامانه حقوقی گذار و تثبیت دموکراسی

پیمان رویه‌ای برای عبور از انحصار و تضمین رقابت برابر

دریافت سند پیش‌نویس سامانه

۱. جایگاهِ تسهیل‌گری؛ بنیان به مثابهِ «بستر»، نه «بازیگر»

پروژهٔ بنیان خود را نه در جایگاه یک «رهبرِ سیاسی»، نه یک «مرجعِ نمایندگی»، و نه مدعیِ داشتنِ ارادهٔ سیاسیِ مستقل تعریف می‌کند. رسالتِ این پروژه منحصراً عرضهٔ یک «زیرساختِ حقوقی و مکانیکی» برای تنظیمِ قاعده‌مندِ فرآیندِ گذار، کاهشِ اصطکاک و تولیدِ توافق است.

۲. اعتمادِ نهادینه؛ اصالتِ «قاعده» بر «اشخاص»

مبنای اعتماد عمومی در این چارچوب، نه بر چهره‌های سیاسی، توافق‌های پنهان، یا ائتلاف‌های شکنندهٔ مقطعی، بلکه منحصراً بر قواعدِ روشن، رویه‌هایِ شفاف، و معماریِ ضدتسخیرِ نهادها استوار است. در این سامانه، ساختارِ حقوقی جایگزینِ اتکا به وعده‌های افراد می‌شود.

۳. بی‌طرفیِ رویه‌ای؛ اصالتِ «فرآیند» بر «محتوا»

این چارچوب برای ترجیح، تضمین یا تحمیلِ هیچ مدلِ حکمرانی یا برنامهٔ سیاسیِ خاصی طراحی نشده است. مأموریتِ این سامانه، بی‌طرفیِ قابل سنجش نسبت به نتایج و تمرکزِ مطلق بر ایجادِ یک «زمینِ بازیِ هم‌سطح» است؛ تا رقابتِ مدل‌های سیاسی، آزاد، برابر و منصفانه رقم بخورد.

۴. همه‌شمولیِ مشروط؛ اصالتِ «التزامِ دموکراتیک» بر «هویتِ سیاسی»

هیچ نیرو، حزب یا فردی صرفاً بر مبنای سوابق یا هویتِ سیاسی‌اش طرد نشده و متقابلاً هیچ امتیازی نیز دریافت نمی‌کند. یگانه مرزِ شمول و طرد در این چارچوب، پذیرشِ عملیِ قواعدِ مشترک، طردِ خشونت، نفیِ انحصارطلبی و تن‌دادن به رقابتِ برابر است.

۵. طراحیِ گذار؛ امتناع از «گذارِ ارگانیک و بی‌ضابطه»

تجربهٔ تاریخی نشان می‌دهد که گذارِ سیاسی در خلأِ سازوکارهایِ حقوقی، به‌سرعت به سمت درگیری، هرج‌و‌مرج و بازتولیدِ استبداد میل می‌کند. بر این اساس، پایداریِ گذار نیازمند طراحیِ حقوقی و نهادیِ دقیقِ از پیش‌تعیین‌شده است تا مسیر انتقال قدرت به‌طور کامل ضابطه‌مند و ایمن گردد.

۶. مهارِ پیشینیِ قدرت؛ امتناع از «اعتماد به حسن‌نیتِ مجریان»

مهارِ قدرتِ حاکمان به دورانِ پس از استقرارِ نظامِ جدید موکول نمی‌شود. در این سامانه، محدودیت‌هایِ رویه‌ای، دیوارهایِ تفکیک و اهرم‌هایِ نظارتی، از همان روزِ نخست در کالبدِ فرآیندها تعبیه شده‌اند تا امکانِ مهندسیِ گذار و قبضهٔ قدرت توسطِ «دولتِ موقت» سلب گردد.

۰۱

معرفیِ محدود و ارزیابیِ اولیه مرحله جاری

ارائهٔ کنترل‌شدهٔ نسخهٔ مشورتی به مجموعه‌ای منتخب از فعالان، صاحب‌نظران، رابط‌ها و برخی چهره‌های مرجع برای سنجشِ اولیه، شناساییِ ابهام‌ها و حساسیت‌ها، دریافتِ بازخورد، و شکل‌دهیِ شبکهٔ گفت‌وگو.

۰۲

جلبِ توافقاتِ اصولی و انتشارِ عمومیِ نسخهٔ قابل بازنگری

گسترشِ گفت‌وگو با جریان‌ها، احزاب، ائتلاف‌ها و شخصیت‌های مرجع، همراه با انتشارِ عمومیِ نسخه‌ای قابل بازنگری، برای دریافتِ بازخوردهای گسترده‌تر، رفعِ نواقص احتمالی و تقویتِ اعتبارِ سیاسی و کارشناسیِ متن.

۰۳

تثبیت و انتشارِ نسخهٔ نهایی

اعمالِ اصلاحاتِ ساختاریِ ناشی از تعاملات و انتشارِ ویرایشِ نهاییِ سامانه به‌عنوان متنِ مبنای اقدام و توافق در دورانِ گذار.

۰۴

معرفیِ امینِ پیمان و ثبتِ رسمیِ حمایت‌ها

اعلامِ عمومیِ هویتِ «امینِ پیمان» و آغازِ فرآیندِ رسمی و شفافِ ثبتِ حمایتِ احزاب، نهادهای مدنی و شخصیت‌های پشتیبان.

۰۵

تشکیلِ شورای هماهنگیِ موقت

تأسیسِ «شورای هماهنگیِ موقت» پس از احرازِ حدنصابِ حمایت‌ها برای تضمینِ اجرای سازوکارها و انتقالِ امن و منظمِ قدرت به دولتِ موقت.

پروژهٔ بنیان یک ابتکار مستقل برای ارائهٔ چارچوب گذار سیاسی است و وابسته به هیچ حزب یا ائتلافی نیست.